Narzędzia użytkownika

Narzędzia witryny


slaski_regionalny_komitet_obrony_wiezionych_za_przekonania

Sląski Regionalny Komitet Obrony Więzionych za Przekonania

KOWzaP

Struktura społeczna posiadająca prawny charakter agendy NSZZ “Solidarność”, działająca oficjalnie przy MKZ Katowice, następnie Zarządzie Regionu Śląsko-Dąbrowskiego NSZZ “Solidarność” od 5 III 1981 – 13 XII 1981.

Geneza RKOWzaP: Śląscy działacze “Solidarności” związani z KPN Teresa Baranowska i Kazimierz Doliński od II 1981 roku brali udział w spotkaniach członków KOWzaP dyskutujących w siedzibie Regionu Mazowsze o obliczu ruchu, które zaowocowały powołaniem w Katowicach w tym samym miesiącu nieformalnego Koła Obrońców Ludzi Więzionych za Przekonania i wydawaniem biuletynu “Wolność”. Wśród założycieli koła znaleźli się również: Elżbieta Konstantynidis, Janusz Kwiatkowski i Andrzej Rozpłochowski. Koło działało nieformalnie do 5 III 1981 roku, kiedy to delegaci MKZ Katowice po odczytaniu Apelu do Wszystkich Ludzi Dobrej Woli uchwalili utworzenie Regionalnego Komitetu Obrony Więzionych za Przekonania.

Działalność RKOWzaP: Oficjalnie RKOWzaP został powołany na wniosek ogólnopolskiego komitetu 10 III 1981, kiedy odbyło się pierwsze regionalne spotkanie. Do składu RKOWzaP zostali wtedy powołani: Jadwiga Chmielowska, Janina Kawalec, Teresa Skrzypczyk, Elżbieta Szczepańska, Joachim Bartosz, Wacław Flisowski, Jan Górny, Jacek Jagiełka, Marian Moczek, Ryszard Wojtusik, Henryk Zakrzewski. Komitet ogłosił odezwę “przeciw represjom”, w której wezwał do rozszerzenia protestu mającego na celu uwolnienie więźniów politycznych: powoływania struktur, prowadzenia akcji informacyjnej w formie transparentów, akcji ulotkowych, gazetek, plakatów, przygotowań do akcji protestacyjnych oraz organizowania bazy poligraficznej i kolportażowej. Wewnątrz RKOWzaP wyodrębniły się dwa uzupełniające nurty: pierwszy, związany z walką o szeroko pojętę przestrzeganie praw człowieka w PRL; drugi, niepodległościowy, związany z realizacją celów politycznych KPN. Pierwsze miesiące wiązały się z dynamicznym rozwojem struktur regionalnych oraz intensywnymi działaniami informacyjnymi. Śląsk i Zagłębie odwiedziła Maria Moczulska, odbywając serię spotkań z robotnikiami. Jednocześnie prowadzono akcję zbierania podpisów pod petycją do najwyższych władz PRL domagając się zwolenia przetrzymywanych liderów KPN i braci Kowalczyków, zorganizowano szereg akcji ulotkowych i plakatowych, min. w Katowicach, Mysłowicach, Bytomiu, Gliwicach, Pyskowicach. Intensyfikacja działań RKOWzaP w maju 1981 roku wiązała się z fiaskiem rozmów dotyczących problemu więźniów politycznych prowadzonych pod koniec kwietnia (27) przez grupę roboczą KKP z Komisją Rządową PRL. Akcje protestacyjne otwierało wywieszenie przez Teresę Baranowską transparentu z napisem: “Uwolnić więźniów politycznych” na balkonie katowickiej Superjednostki 1 V 1981 roku. W tym samym miesiącu (9-10) odbył się w budynku warszawskiej Politechniki I Ogólnopolski Zjazd KOWzaP, na którym RKOWzaP był reprezentowany przez Kazimierza Dolińskiego. Prawdopodobnie w tym czasie zrodził się pomysł radykalizacji protestu, poprzez rozpoczęcie strajków głodowych na terenie województwa katowickiego. 20 V rozpoczął się wspierany przez RKOWzaP protest głodowy w Fabryce Domów w Sosnowcu. Po nieudanym rozpoczęciu protestu w budynku regionalnego ośrodku TVP w Siemianowicach Śląskich-Bytkowie, 26 V akcję protestacyjną przeniesiono do Zakładu nr 2 Fabryki Samochodów Małolitrażowych w Sosnowcu. Od 1 VI trwał najdłuższy (20 dni) protest głodowy w Przedsiębiorstwie Budowlano-Hutniczym w Katowicach, a w dniu następnym ogłoszono rozpoczęcie w głodówki w świetlicy DRKP w Tarnowskich Górach. Do zorganizowania podobnych akcji przygotowywała się grupa z ZKR Zakładu nr 7 Fabryki Samochodów Małolitrażowych w Sosnowcu i górnicy z kopalń: KWK “Andaluzja” w Piekarach Śląskich, KWK “Szombierki” w Bytomiu i KWK “Mysłowice”. Wszystkie inicjatywy organizowane i wspierane były przez RKOWzaP. Recznikami głodujących byli działacze komitetów: Teresa Baranowska, Jan Howah, Zenon Lis, Andrzej Sikorski, Lutosław Stefanik. W trakcie trwania protestów głodowych Międzyuczelniany KOWzaP wysunął inicjatywę zorganizowania 25 V “Marszu Wolności” w Katowicach, która otrzymała pełne poparcie i pomoc organizacyjną MKZ i RKOWzaP, stając się olbrzymią manifestacją w obronie więźniów politycznych. 4 VI regionalne KOWzaPy podjęły wspólną decyzję o rozpoczęciu ogólnokrajowego protestu czynnego, wyznaczonego na 9 VI na godzinę 9:00, do którego jednak nie doszło ze względu na zwolenienie z aresztu przywódców KPN. Kontynuowano jednak działania protestacyjne w obronie braci Kowalczyków do 21 VI, postulując zmianę charakteru protestu oraz włączono się w akcję monitorującą praworządność rozprawy przywódców KPN, na którą wysłano kilkuosobową delegację. 19 VI 1981, w czasie pobytu w Katowicach Leszka Moczulskiego regionalne KOWzaPy powołały do życia ogólnopolski komitet koordynacyjny protestu, postulujący przekształcenie działań w akcje o charakterze pikiet, organizowania manifestacji oraz nacisku społecznego na posłów. Działalność RKOWzaP spowodowała falę represji ze strony SB oraz podjęcia działań administracyjnych zmierzających do zakazania działalności komitetom.

W lipcu, po ponownym aresztowaniu przywódców KPN, komitet regionalny rozpoczął akcję informacyjną i propagandową. Uwagę skupiono w tym okresie na monitorowaniu procesu nowego przewodniczącego Zarządu RKOWzaP Józefa Zajkowskiego, informowaniu o represjonowaniu działaczy komitetów i KPN, oraz przeciwdziałaniu administracyjnym prześladowaniom komitetu. W tym celu odbył się w Radomiu w XI (21-22) ogólnopolski zjazd komitetów regionalnych, na którym reprezentujący RKOWzaP Józef Zajkowski został wybrany przewodniczącym siedmiosobowej Rady Koordynacyjnej komitetów, mającej ratować struktury przed delegalizacją. Działalność RKOWzaP została przerwana 13 XII 1981 roku wprowadzeniem stanu wojennego. Większość działaczy została internowana lub ukrywała się.

Struktura RKOWzaP: 24 III 1981 podjęto w Warszawie decyzję o przekształceniu ogólnopolskiego KOWzaP w struktury regionalne i uczelniane, posiadające daleko idącą samodzielność. W skład śląskiego RKOWzaP weszły zakładowe i miejskie KOWzaP, np. Zakładowy KOWzaP KWK “Andaluzja”, czy Zakładowy KOWzaP Huty “Baildon”, Miejski KOWzaP z Mysłowic. Ścisłą współpracę z RKOWzaP prowadził niezależny od struktur regionalnych Międzyuczelniany KOWzaP, wchodzący w skład Ogólnopolskiego Studenckiego KOWzaP, zawiązanego przez NZS. Na czele komitetu regionalnego stał przewodniczący. Podlegały mu sekcje: informacyjna (nazywana biuletynową lub radioagencyjną), plastyczna, kontaktów z środowiskami opozycyjnymi i zakładami pracy, finansowa, interwencyjna (zbierającą informacje na temat prześladowań) i historyczna (odpowiedzialna za informowanie o zbrodniach komunizmu). Komitety zakładowe z kolei dzieliły się na grupy robocze odpowiadające strukturze sekcji. Struktura RKOWzaP dzieliła się poprzez sekcje i grupy robocze na dwa piony, skupiające swoją uwagę na dwóch istotnych zadaniach komitetów – rozpowszechnianiu informacji o prześladowaniach politycznych (sekcje: informacyjna, plastyczna i historyczna) oraz reagowaniu na przypadki łamania praw obywatelskich (sekcje: interwencyjna, kontaktów i finansowa).

Ryszard Mozgol

Dostrony porzedniej: Organizacje

Do strony głównej: Start

slaski_regionalny_komitet_obrony_wiezionych_za_przekonania.txt · ostatnio zmienione: 2011/11/16 23:49 (edycja zewnętrzna)